ČálliidLágádusa birra CL-Sámi academica GirjjálašvuođaguovddᚠOktavuohta
  Gálvoseahkka lea guorus
 
 
 


Anders Larsen

(1870-1949) Anders Larsen lea várra dovdosemos áviisadoaimmaheaddjin, erenoamážit dan dihtii go lei mielde ákkastallamin áviissas, Sagai Muittalćgje, bokte oažžun dihtii Isak Saba Stuorradiggái. Sabain son lei oahpásmuvvan oahpaheaddjiskuvlla váccedettiin Tromssas. 1904s Larsen álggahii Sagai Muittalćgje, ja lei dan doaimmaheaddji olles áiggi gitta dassá go fertii heaittihit áviissa 1911s. Áviisa lei hui dehálaš sámi sátneguoddi áiggistis, ja dasa čálle máŋggas iežaset oaiviliid, de dat lea otná dan beaivvi ain miellagiddevaš lohkat, ee. lohkkiidbreavaid geažil. Das ledje ovtta gaskka badjel duhát diŋgojeaddji, eanᚠmearrasámi guovlluin muhto maiddá siseatnamis.

Anders Larsen lei sihke fága- ja čáppagirjjálašvuođa čálli. Son almmuhii 1912s iežas goastádusa bokte vuosttas sámi romána, Beaiveálgu, mas son moanaid ovdamearkkaid bokte čájeha mo dáruiduhttin lea heittogit váikkuhan sihke sámegiela árvui ja sápmelaččaid iešgovvii. Dattege Larsen loahpaha girjji optimistálaččat nieguin ja utopiijain mo boahtteáiggis juohkehaš geas leš álggage sámi duogáš, gártá rahčat dan muitalit ja čevllohallat iežas sámi gullevašvuođain. Larsena románas loktejuvvojit dievva ᚚit mat ain ságastallojuvvojit sápmelaččaid gaskkas, de dan dihtii eallá Beaiveálgu iežas eallima ain, vaikko vel muitalus muđui lea ge oalle triviála.

Jagi maŋŋá su jápmima almmustuvai girjjᚠmearrasámi dábiid ja ealáhusaid birra, man J.K. Qvigstad lei oalgguhan Larsena čállit. Qvigstad jorgalii girjji dárogillii, ja almmuhii dan dušše dárogillii 1950s, Om sjřsamene. Sámegillii ii ilbman Mearrasámiid birra ovdal go 1979, Larsena iežas Návuon-suopmana mielde, Tromssa musea Acta Borealia ráiddus.

Girjjis Larsen duođašta iežas vuđolaš máhtu daid fáttáid birra maid čilge, juste dego sáhttá ge vuordit sámi ᚚedovdis. Son čilge sihke mearrasámi orruma, bargguid, guolásteami, málesteami, vieruid, leikkastallama, irggástallama, náittosdili, dálkkodemiid, diiddaid, noiddiid ja sámi luonddu ja návccaid birra. Girji lea duođaid etnográfalaš, dakkár mii muitala viidát álbmoga jáhkuid ja birgenlágiid birra. Muhtunmuddui girji sulastahttá Johan Turi Muitalus sámiid birra.

Larsen barggai oahpaheaddjin Fálesnuoris Oarje-Finnmárkkus gitta 1918 rádjái. Dalle son fárrii Mátta-Tromsii ja ásai doppe gitta dassá go jámii. Loahpageahčen eallima barggildii veahᚠsohkadutkamiin. Finnmárkko-áiggistis Larsen gárttai garra giččuid sisa skuvladirektevrra Bernt Thomasseniin su áŋgiris dáruiduhttinrahčamušaid geažil, maid Larsen erenoamážit áviissas bokte vuostálasttii.