ČálliidLágádusa birra CL-Sámi academica Girjjálašvuođaguovddáš Oktavuohta

MO MÁNÁ RÁHKADIT?
 

Searvva mobbenstadanbargguide!
LOAKTIN-ovttas bagadanboddu

 

Erenoamáš girjealmmuheapmi Deanus
 

Oahppanstrategiijat anus

Ovdal lohkama:

Álgu

Ovdal lohkama heive geahčadit ja bláđet olles kapihttala dahje dan oasi maid áigubehtet čađahit. Lohkki oažžu dalle muhtinlágan gova das man birra dát lea, ja su dieđut fáttá ektui bohciidit ja doaibmagohtet.  Geahčadehket ja ságastehket:

  • Govaid + govvateavsttaid
  • Láidesteami/álggu
  • Čoahkkáigeasu
  • Bajilčállagiid
  • Fuomáš-sániid/vinjusániid/sátnečilgehusaid

Dahket dán ovttas ohppiiguin álggus ja dassá go ieža dán máhttet joavkkuin, páras dahje okto. Dán oasis heive maid jurddakárttasiskkit ja olggut rieggáide deavdit bajilčállagiid.

Loop-koarttat 2
Loop-koarttat 2 sáhttet leat ávkin lohkama ovda- dahje maŋŋebargun. Gáibiduvvo ahte oahpaheaddji hábme gažaldagaid ja vástádusaid ja čuohppá daid ja oahppit galget daid fas čoahkkái bidjat rivttes láhkai.

 Loop-koarttat 2 (ovdamearka)

 Loop-koarttat 2


Fágarelevánta doahpagiiguin bargat
Oahppi šaddá fágaid barggadettiin ollu ođđa fágadoahpagiiguin bargat ja hárjehallat. Daiguin sáhttá bargat iešguđet láhkai:

  1. Oahpaheaddji sáhttá čuohppat/sirret sániid ja čilgehusaid. Oahppi galgá de laktit oktii doahpaga ja dasa rivttes čilgehusa.


  2. Hárjehallan-girjjáš. Oahppi sáhttá ráhkadit girjjáža gosa lea čállán doahpaga ja čilgehusa vuollái. Nu son sáhttá hárjehallat ođđa doahpagiid mearkkašumi.


  3. Loop-koarttat. Oahppi sáhttá loop-koarttaide čállit doahpaga ja čilgehusa.
  4. Loop-koarttat. Oahpaheaddji sáhttá loop-koarttaide čállit doahpagiid ja boastu čilgehusa, dasto oahppi galgá laktit oktii čilgehusa ja doahpaga nu ahte buot loop-koarttat šaddet maŋŋálaga ráidun.
  5. Sátnekárttat. Oahppi sáhttá válljet makkár kártta son geavaha ja deavdá dieđuid dasa fágadoahpaga birra.

 Sátnekárttat, Hárjehallan-girjjáš, Loop-koarttat


DHL-skovvi

DHL-skovvi veahkeha oahppi fuomášit ja jurddašit dan birra maid son máhttá, maid dárbbaša vel oahppat ja maid son lea oahppan. Dán oasis dedvdet DHL-skovi vuosttaš ja nuppi kolonna.

  • Oahppit ožžot DHL skovi oahpaheaddjis
  • Oahppit smihttet ja árvvoštallet maid sii dihtet dán fáttá birra. Dasto sii devdet vuosttaš kolonna háleštettiin eará ohppiiguin. 
  • Dan maŋŋá smihttet ja ságastit dan birra maid sii háliidit oahppat ja devdet kolonna 2.
  • Maŋŋá lohkama ságastit ja devdet kolonna 3 dan maid sii leat oahppan fáttá barggadettiin ja lohkamin.

 DHL-skovvi


Logadettiin

Gažaldatsánit
Gažaldagat veahkehit oahppi logadettiin fokuseret ovtta áššái ain hávális. Juoge ohppiid joavkkuide. Juohke oahppi joavkkus oažžu koartta masa son galgá fágateavstta logadettiin gávdnat vástádusa. Juohke oahppi čilge vástádusaid maid son lea gávdnan iežas gažaldatkortii. Sáhttá differensieret: omd: Goas lea álkit go Manne.

 Gažaldatsánit


Loga-ja-cealkke
Dát lohkanteknihkka veahkeha ja bágge ohppiid iežas jurdagiid hábmet dan birra mii lohkko. Son ferte maid dárkilit čuovvut mielde ja guldalit maid earát lohket. Oahpaheaddji berre modelleret/čájehit ohppiide mo galgá bargat Loga-ja-cealkke osiin.

  • Oahppit čohkkájit joavkkus.
  • Okta oahppi lohká ovtta teakstabihtá.
  • Oahppi olgešbealde su gii aitto lea lohkan cealká juoidá dan birra mii lea lohkkon.
  • Nu joatkibehtet dassá go olles teaksta lea lohkkon. (Muhtin oahppit soitet ballat jitnositlohkamis, dalle ferte gávdnat vugiid mo dan čoavdit.  Buohkat galggašedje goit juoidá cealkit dan birra maid earát leat lohkan).


Ná sáhttá cealkit (ovdamearka):

  • Dát lea.... birra.
  • Girjjis čuožžu ahte....
  • Mun jáhkán ahte...
  • Mun lean oahppan ahte...
  • Mu mielas....Imaštan ahte...


Jurddakárta
Oahppit sáhttet deavdit jurddakártii čoavddasániid logadettiin fágateavstta ja teakstabihtáid. Dalle son deavdá golmmežiid.

 Jurddakárta


Maŋŋá lohkama

Friddjakárta
Friddjakártta sáhttet oahppit geavahit maŋŋá lohkama. Friddjakártta bokte besset bargat fáttáin ja sárgut/čállit daid deháleamos dieđuid ja dáhpáhusaid iežas láhkai.

  • Oahppit sárgot/čállet ja geavahit iešguđet symbolaid  das maid lea lohkan.
  • Sárgosat eai dárbbaš earáide leat áddehahtti. Dušše son gii sárgu galgá áddet daid.
  • Oahppi doarjjosta friddjakártii go áigu ođđasit muitalit dan maid lea lohkan.

 Friddjakárta


DHL-skovvi
DHL-skovvi veahkeha oahppi fuomášit ja jurddašit dan birra maid son máhttá, maid dárbbaša vel oahppat ja maid son lea oahppan. Dán oasis barget ja devdet goalmmát ja maŋimuš kolonna.

  • Oahppit ožžot DHL skovi oahpaheaddjis
  • Oahppit smihttet ja árvvoštallet maid sii dihtet dán fáttá birra. Dasto sii devdet vuosttaš kolonna háleštettiin eará ohppiiguin. 
  • Dan maŋŋá smihttet ja ságastit dan birra maid sii háliidit oahppat ja devdet kolonna 2.
  • Maŋŋá lohkama ságastit ja devdet kolonna 3 dan maid sii leat oahppan fáttá barggadettiin ja lohkamin.

 DHL-skovvi

 

 Loop-koarttat

Loop-koarttat sáhttet leat ávkin lohkama ovda- dahje maŋŋebargun. Gáibiduvvo ahte oahpaheaddji hábme gažaldagaid ja vástádusaid ja čuohppá daid ja oahppit galget daid fas čoahkkái bidjat rivttes láhkai.

 Loop-koarttat 2 (ovdamearka)

 Loop-koarttat 2

 

 

 Čállinskovit

Tonje Lien Smedbråten. Ny Giv 2011. Sámegillii: ČálliidLágádus.